ekonomiks for 12/06/10

MGA DAHILAN NG PAGTAAS NG PRESYO
IMPLASYON
Salamin ng pagtaas ng mga presyo sa pamilihan na nagiging dahilan upang harapin ng pamahalaan ang suliranin na nagbunsod sa mataas na presyo.

Klasipikasyon ng Implasyon

Demand PullIto ay nagaganap kapag ang pagnanais ng bawat sektor ng ekonomiya, sambahayan, kompanya o pamahalaan na makabili ng produkto at serbisyo na mas marami sa isusuplay o ipoprodyus ng pamilihan. Ito ang kalagayan na mas labis aggregate demand kaysa aggregate supply.

Cost pushAng pagtaas ng presyo ng mga gastusing pamproduksyon ang siyang sanhi ng pagtaas ng presyo ng bilihin. Ang mga sahod ng manggagawa, pagbili ng mga hilaw na materyales at makinarya at paghahangad ng malaking tubo ang pangunahing dahilan ng pagtaas ng presyo ng bilihin.
Structural Inflation
Kawalan ng kakayahan ng ilang sektor na malayon ang anumang pagbabago sa lebel at dami ng kabuuang demand ng ekonomiya. Pagtutunggalian ng mga pangkat sa lipunan upang makakuha ng malaking bahagi sa kabuuang kita ng bansa at tunggalian ng wage earners at profit earners.
“Magkano ba ang gastusin mo sa isang araw? Kasya ba ito sa pangangailangan? Dahilan ba ito ng pagtaas ng presyo?
“Oo, ito ay dahilan ng pagtaas ng presyo.Bakit nga ba tumataas ang presyo?
Sinasabing ang pagtaas ng presyo ay kaakibat ng ating buhay. Suliranin ng kinakaharap ng bansa. May tinatawag na hyperinflation kung saan ang presyo ay tumataas sa bawat oras, araw o linggo ngunit paano ba ito nasusukat?
Mga Uri ng Panukat sa Pagbabago ng Presyo
GNP deflator o GNP Implecit Price IndexIto ang price index na ginagamitupang pababain ang current GNP sa constant GNP. Ang GNP deflator naman ay ginagamit upang alami ang halaga ng GNP batay sa nakaraang taon.
Pormula:GNP at constant prices= GNP at current pricesdeflator
Whole Sale Price Index Retail Price Index
Nagpapakita at sukatan ng pagbabagong presyo ng final goods,intermediate goods at crude materials sa bilihang whole sale at retail.
Consumer Price Index(CPI)Ito ang mas kilalang panukat ng implasyon. Ito ay pagsukat ng average na pagbabago ng presyo ng produkto o bilihing pangkaraniwang kinukonsumo ng mamimili.
Pagkompyut ng CPI1. Kunin ang tinimbang na presyo(weighted price).
-timbangXprsyo sa bawat taon
2.Pag-alam sa kabuuang tinimbang na presyo.
-pagsamasamahin ang lahat TP.
3.Kapag nakuha ang TWP ay maaaring makuha ang CPI.Pormula:
CPI=TWP(kasalukuyang taon)/
TWP(nakarang taon o basehang taon) X 100

Patakarang Piskal

Tumutukoy sa kung paano ginagamit ng pamahalaan ang pera ng bayan sa kapakinabangan ng bansa

PURCHASING POWER OF PESO(PPP)1

00/CPI= dito malalaman ang tunay na halaga ng piso.
Pagkompyut ng Antas ng Implasyon o Deplasyon
INFLATION RATE= CPI(Kasalukuyan)-CPI(nakaraan)
CPI(nakaraan) X100


PAMAMAHAGI NG KITA NG BANSA
PROPOSED BUDGET FOR 2008
DEpEd 145b
Public Works&Highways 93.5b
National Defense 52.5b
Interior& Local Gov’t 26.7b
DOH 2.715b
DSWD 776b
total budget 1.227trillion
DOWH 13.830b
NHA 4.43b

Institusyon ng Pananalapi- Ang institusyon na ito ang pangunahing institusyon na inaasahan ng pamahalaan sa paglikha, pagsusuplay, pagsasalin-salin ng salapi sa ating ekonomiya.Salapi- midyum o instrumento ng palitan ang tinatanggap ng lahat ng tao. Ito ang ginagamit upang makabili ng produkto at serbisyo.